MTV werd in 1984 opgericht door Stad Radio Amsterdam met subsidie van het toenmalige ministerie van Welzijn Volksgezondheid en Cultuur. Gerard Reteig werd aangetrokken als eindredacteur van de uitzendingen en Peter Schaapman als coördinator van een nog op te zetten opleiding. Totdat de Amerikaanse muziek-
zender Music Television (MTV) ging uitzenden in Nederland, was het letterwoord
MTV exclusief de naam van een Amsterdamse lokale televisiezender voor en door migranten.
Van 1984 tot 1987 maakte een gepassioneerde groep vrijwilligers televisie voor
wat toen nog migranten heetten. Surinamers, Turken, Chilenen, Antillianen,
Italianen Koerden, Marokkanen, Molukkers, Joegoslaven, en een enkele Hollander.
Ze namen allemaal hun geschiedenis mee, hun politieke kleur, en vooral een
enorme drive om van zich te laten horen. Ze maakten onder begeleiding van de eindredacteur maandelijks 5 uur televisie, uitgezonden via SALTO op de
Amsterdamse kabel, waar ook het Kunstkanaal te zien was en de eigenzinnige
Staats TV/Rabotnik.
Niemand van de vrijwilligers uit die beginjaren had eerder televisieprogramma’s
of films gemaakt. Als er iets mis ging moest er gewoon opnieuw worden gedraaid, soms meerdere malen. Het was televisie maken via trial and error. Veel kon en
veel mocht. MTV was een broedplaats voordat dat woord werd uitgevonden en langzaamaan werd duidelijk hoeveel talent er onder de vrijwilligers was.
Die beginjaren van MTV zijn in alle opzichten de meest spannende jaren. Politiek
en maatschappelijk waren het roerige tijden. De aanwezigheid van migranten
stond steeds meer ter discussie. De eerste spanningen in de wijken dienden zich
aan. MTV volgde die ontwikkelingen op de voet. Naast aandacht voor de Amsterdamse en landelijke ontwikkelingen, werd er veel en ver over de grens gekeken. In Zuid-Afrika was er nog apartheid, Nelson Mandela zat nog op Robbeneiland, in Chili heerste dictator Pinochet en in Argentinië was die net
een democratie. In Suriname waren de decembermoorden net gepleegd en waren
de militairen nog aan de macht. In Turkije en Marokko was de politieke situatie
niet bepaald stabiel.
Intussen was de Migranten Media Opleiding van start gegaan, als onderdeel
van MTV. Ervaren televisiemakers en docenten van het instituut Santbergen (nu Media Academie) werden aangetrokken. De MMO was een 2-jarige opleiding waarin
de studenten alle aspecten van het televisievak leerden. Met als output een hele generatie programmamakers, presentatoren, cameramensen en geluidsmensen.
Enkele bekende namen: Prem Radhakishun (NPS), Guilly Koster (VPRO), Ivette Forster, (oa. VPRO), Gerrie Eickhoff (NOS journaal), Leandro Bistolfi (vaste cameraman Rik Felderhof), Kenneth Oostburg (directeur STVS), Heidi Lobato (directeur Africa in the Picture), Tonino Bonniotti (freelance programmamaker). Anderen gingen freelance aan de slag bij omroepen en productiehuizen. In 1988 stopte de Migranten Media Opleiding maar via training-on-the-job bleef MTV een kweekvijver voor talent doorgezet.
Een aantal mensen van het eerste uur ontwikkelden zich bij MTV tot bepalende programmamakers en later eindredacteuren: Jessica Dikmoet, Abdou Faher, Jimmy Moerlie, Geeske Hendriksen en Seref Acer. Het waren (en zijn soms nog) drijvende krachten achter de uitzendingen.
Vanaf 1988 werden opgeleide vrijwilligers betaalde medewerkers. MTV
specialiseerde zich steeds meer als omroep voor de grootste migrantengroepen
van Nederland: Marokkanen, Turken, Antillianen en Surinamers. Daarnaast werd
een multiculturele uitzending verzorgd, waarin de kleinere groepen aan bod
kwamen. MTV ging wekelijks vier maal een half uur uitzenden. De voertaal bleef
de eigen taal: Turks, Marokkaans, Nederlands en Papiaments en waar nodig
Spaans of Hindi. Door ondertiteling was iedere uitzending voor alle Amsterdammers
te volgen.
De focus werd meer en meer gericht op het lokaal Amsterdamse. Er was veel te
doen rondom HIV en AIDS, de fenomenen positieve discriminatie en voorkeurs-
beleid werden geïntroduceerd en de discussie daar omheen werd in alle hevigheid gevoerd. In de politiek begon het gevecht om de etnische stem en migranten-
kandidaten dienden zich aan. De voortgaande verkleuring van wijken en de
daarbij optredende spanningen, de problematiek van zwarte en witte scholen, veranderende jongeren cultuur waren belangrijke kwesties. De aandacht voor maatschaplelijke en culturele ontwikkelingen in de landen van herkomst bleef. Regelmatig werden reportages in Marokko, Turkije, de Antillen of Suriname
gemaakt.
Op het gebied van wereldmuziek is MTV en later MTNL altijd internationaal
gebleven. In het archief is vele uren muziek terug te vinden: Doble R, Zap Mama, Semblanza, Zuid-Amerikaans, Afrikaans, Arabisch en Hindoestaans. Een tot de verbeelding sprekend hoogtepunt was Female Factory, een wervelende show in
Carré van vrouwelijke top-artiesten uit 8 verschillende landen onder leiding van
Leonie Jansen en Adelheid Roosen.
Waardering van de programmering bleek uit reacties van kijkers, maar ook
gevestigde instellingen als de gemeente, de politie en de GG en GD die de migrantenpopulatie wilden bereiken, dienden zich steeds meer aan. Omroepen maakten steeds meer gebruik van het unieke netwerk. Ook verschillende prijzen
vielen MTV ten deel: de ADO mediaprijs/ASN Bank Mediaprijs 1990 (Seref Acer)
met het programma Charlie Chaplin, een schaap uit Karaman. Later diverse prijzen, nominaties en eervolle vermeldingen op het jaarlijkse OLON Festival voor de beste lokale omroepproductie.
MTV bouwde een bestand op van professionele makers op. Noraly Beyer (oud-journalist en presentator NOS), Felix de Rooy (regisseur, kunstenaar), Ahmed Aboutaleb (verslaggever/presentator, nu burgemeester van Rotterdam), Mehmet
Ali Cakir (VPRO), Keltoum El Bagdadi (stagiaire op vele functies bij MTV/MTNL nu werkzaam bij NOVA), Samira Bouchibti (vroeger programmamaker nu 2e Kamerlid), Wim Scheepens (VPRO), Iwris Kelly (NOS, NCRV, TROS) hebben banden met MTV
en later met MTNL.
Vanaf 1990 groeien de ambities van MTV sterk. De subsidiegelden zijn niet
voldoende om de ambitie waar te maken. Met het maken van producties voor
derden wordt extra geld verdiend. Het is van jaar tot jaar moeilijk de eindjes aan elkaar te knopen. Van alle medewerkers wordt jaar in jaar uit het uiterste gevergd aan inzet en creativiteit. De loyaliteit blijft groot. Naast de productie van voorlichtingsfilms (o.a. het Sociaal Journaal) voor de Gemeente Amsterdam, de GG&GD en andere instellingen, gaat MTV coproducties aan voor programma’s die
in haar multiculturele programmering worden uitgezonden, maar ook landelijk
worden verkocht. Bijvoorbeeld de 18-delige serie gesprekken onder de titel
J’Accuse (1993, coproductie met INTERAKT) De serie is verkocht aan de RVU.
Van 1996 tot 2000 worden door MTV een vijftiental talkshows, magazines en documentaires geproduceerd voor de landelijke Hindoe omroep OHM. In 1998 De
Inkt van de Veda’s, een driedelige documentaire waarin Anil Ramdas op zoek gaat
in India naar de herkomst en betekenis van deze heilige boeken van de Hindoes en
de wijze waarop deze zijn overgeleverd.
In 2001 vat Staatssecretaris Rik van de Ploeg het plan op om naar analogie
van MTV Amsterdam ook in de andere 3 grote steden diversiteit in de media te brengen. Migranten Televisie Amsterdam(MTV) wordt Multiculturele Televisie Nederland (MTNL) en kiest RTV Rijnmond, RTV West en RTV Utrecht als partners
in de andere 3 steden. Met RTV Utrecht wordt geen overeenstemming over de
productie van de programma’s bereikt maar wel over de uitzending. Voor de
productie wordt gekozen voor de plaatselijke producent. Het budget wordt opgebracht door het ministerie van OCW (70%) en de 4 gemeenten (30%).
Gerard Reteig wordt benoemd tot hoofdredacteur/algemeen directeur om de
klus te klaren. MTNL komt financieel in rustiger vaarwater dan MTV.
Voor diversiteit bij de regionale radio kiest Rik van de Ploeg voor de oprichting
van FunX. MTNL produceert dan een Amsterdams programma van 30 minuten
en 3 x 30 minuten bovenlokale programmering, waarvan 1 x 30 minuten specifiek
op jongeren is gericht. De bovenlokale programma’s worden in alle 4 steden uitgezonden door de eerder genoemde partners. In opdracht van en gefinancierd
door MTNL wordt door de regionale omroepen ieder 30 minuten per stad geprodu-
ceerd en uitgezonden.
In 2005 wordt mede onder druk van de gemeentelijke subsidiënten de uitzending
op specifieke doelgroepen verlaten. Alle uitzendingen worden multicultureel en Nederlands wordt de lingua franca. Turks, Marokkaans en Papiamento worden
alleen instrumenteel ingezet. De nieuwe doelgroep is de multiculturele samen-
leving inclusief de autochtone Nederlander. Er komen nieuwe formats:
Het Magazine, MTNL in de Stad, het jongerenprogramma BRUJA! en het
opiniërend discussieprogramma Boter, Kaas en Eieren.
In 2006 word een samenwerking aangegaan met de RVU, waardoor het opinieprogramma van MTNL, Boter Kaas en Eieren gepresenteerd door Guilly
Koster een landelijk platfom kreeg op het landelijke net Nederland 2.
De website die al vanaf 2002 bestaat wordt heringericht, waardoor programma’s
na uitzending gedurende 14 dagen ook nog online kunnen worden bekeken.
In januari 2007 geeft oprichter en hoofdredacteur Gerard Reteig het stokje over
aan Bart Römer. De contacten met de landelijke omroepen worden uitgebreid en
MTNL gaat een structurele samenwerking met de Amsterdamse zender AT5 aan.
Boter Kaas en Eieren wordt de Tafel van Babel en Het Magazine wordt de MIX,
BRUJA & Co! en MTNL in de Stad blijven gehandhaafd. Twee van de vier MTNL programma’s zijn wekelijks ook op AT5 te zien, waardoor het bereik van de programma’s wordt vergroot.
De website, wordt in 2008 interactiever en in 2009 uitgebreid met een nieuwssite. Ook wordt in dat jaar een overeenkomst gesloten met Uitzending Gemist van de publieke omroep, waardoor het bereik van de programma’s verder wordt vergroot.
In november 2009 vertrekt Bart Romer bij MTNL om Netmanager van Nederland 2 te worden.
Per 15 januari 2010 is Jos Campman benoemd tot hoofdredacteur/directeur van MTNL
